زوال عقل و دردسرها

زوال عقل یکی از انواع اختلالات شناختی است که بر اثر بروز مشکلاتی در عملکرد مغز انسان حاصل می‌شود. این اختلال موجب به وجود آمدن مشکلات در به یادآوری و حافظه فرد می‌شود و گاهی با انواع اختلالات شناختی دیگر نیز همراه می باشد.

به طور کلی این بیماری باعث از بین رفتن عملکرد شناختی مانند تفکر ، یادآوری و استدلال  و توانایی های رفتاری تا حدی که در زندگی و فعالیت های روزمره فرد تداخل ایجاد کند میشود.

اختلال شناختی

اختلال در گویش زبان ، درک بصری ، حل مسئله ، خود مدیریتی و توانایی تمرکز و توجه از دیگر عارضه های زوال عقل یا دمانس است. همچنین برخی از افراد مبتلا به این بیماری نمی توانند احساسات خود را کنترل کنند و ممکن است شخصیت آن ها دچار تغییراتی شود.

روند بیماری دمانس از خفیف ترین مرحله شروع به تأثیر بر روی عملکرد فرد کرده و تا شدیدترین مرحله ادامه می یابد.شدت این بیماری به مرحله ای میرسد که فرد برای فعالیت های اصلی و اساسی زندگی خود باید کاملاً به دیگران وابسته باشد.

چرا مبتلا به زوال عقل یا دمانس می شویم؟

علائم و نشانه های دمانس هنگامی اتفاق می افتد که یک سلول عصبی سالم در مغز از کار می افتد و ارتباط خود را با سلول های دیگر مغز قطع کرده و از بین میرود. در حالی که عموما بیماری دمانس به دلیل افزایش سن بیشتر دیده می شود (تا نیمی از افراد ۸۵ سال یا بالاتر ممکن است به نوعی زوال عقل داشته باشند) ، این یک روند طبیعی و همیشگی از پیری نیست. بسیاری از افراد تا ۹۰ سالگی و حتی بیشتر از آن بدون هیچ نشانه ای از این بیماری زندگی می کنند.

dementia

علل یماری دمانس بسته به انواع تغییرات مغزی ممکن است در افراد متفاوت باشد . مراحل اولیه زوال عقل به دلیل شروع تدریجی آن اغلب نادیده گرفته می شود. علائم اولیه رایج عبارتند از:

  •  فراموشی
  •  از دست دادن تشخیص زمان
  •  گم شدن در مکان های آشنا.

 

زیر شاخه‌های اختلال دمانس 

اختلالات و عوامل مختلفی در ایجاد زوال عقل نقش دارند. در زیر دلایل مختلفی که افراد منجر به زوال عقل میشوند آورده شده است.

 

  •  بر اثر آلزایمر
  • زوال عقل در نتیجه مشکلات عروقی (بلاک شدن یا کاهش میزان خون رسانی به مغز)
  •  بر اثر ابتلا به اچ آی وی
  •  ناشی از ترومای سر (وارد شدن آسیبی به سر)
  •  ناشی از ابتلا به بیماری پارکینسون
  •  ناشی از ابتلا به بیماری هانتینگتون
  • زوال عقل ناشی از ابتلا به بیماری پیک
  •  ناشی از ابتلا به بیماری کروتزفلد جاکوب
  •  در اثر استفاده‌ی بلند مدت از الکل یا مواد آسیب زای دیگر. این اختلال زمانی ایجاد می‌شود که فرد بعد از ایجاد آسیب مغزی به مصرف ماده‌ی آسیب زا ادامه دهد و قادر به ترک آن نباشد.
  • زوال عقل ناشی شده از دلایل مختلف و متعدد
  • زوال عقل نامشخص( زمانی تشخیص داده می‌شود که علائم دو یا چند نوع از انواع زوال عقل مشاهده شوند و نتوان تنها یکی از انواع مختلف زوال عقل را تشخیص داد)

زمانی که دمانس به دلایل مختلف ناشی شده باشد تشخیص دقیق و درمان آن دشوار می باشد.اما به یاد داشته باشید که یک تشخیص مناسب برای انجام درمان مناسب مهم است. برای این امر باید از یک متخصص مغز و اعصاب که در زمینه اختلالات مغز و سیستم عصبی تخصص دارد  کمک بگیرید.

روال تشخیص زوال عقل به چه صورت است

Alzheimer's

برای تشخیص زوال عقل ،متخصص مغز و اعصاب  ابتدا ارزیابی می کنند که آیا فرد دارای یک بیماری قابل درمان زمینه ای مانند عملکرد غیر طبیعی تیروئید ، هیدروسفالی تحت فشار طبیعی یا کمبود ویتامین است که ممکن است به مشکلات شناختی مربوط باشد.

 

ارزیابی پزشک برای بیماری دانس به طور کلی شامل موارد زیر است:

  • سابقه پزشکی بیمار و خانواده بیمار
  • معاینه بدنی. اندازه گیری فشار خون و سایر علائم حیاتی 
  • انجام آزمایشات نورولوژیک

درمان و مراقبتهای دمانس

بیشتر انواع زوال عقل قابل درمان نیستند  اما روش هایی برای مدیریت علائم آن ها وجود دارد.

داروها

داروهایی که برای بهبود موقت نشانه های  دمانس استفاده می‌شوند به شرح زیر است:

  • مهارکننده‌های کولین‌استراز.مثل دونپزیل (اریسپت)، ریواستیگمین (اگزلون) و گالانتامین (رازادین) از طریق عوارض جانبی این دارو ها می‌تواند شامل تهوع، اسهال و استفراغ باشد. دیگر عوارض جانبی ، شامل کندی ضربان قلب، غش و اختلالات خواب است.
  • ممانتین. ممانتین (نامندا) از طریق تنظیم فعالیت گلوتامات، دیگر پیام‌آور شیمیایی دخیل در عملکردهای مغزی مثل یادگیری و حافظه، عمل می‌کند. در برخی موارد، ممانتین به همراه مهارکننده‌ی کولین‌استراز تجویز می‌شود.

عارضه‌ ی جانبی رایج ممانتین، سرگیجه میباشد.

  • داروهای دیگر. متخصص معالج بیمار ممکن است داروهایی برای بهبود سایر علائم یا بیماری‌ها مانند افسردگی، اختلالات خواب، توهم، پارکینسونیسم یا آشفتگی تجویز کند.

مواردی از علائم دمانس و مشکلات رفتاری می‌توانند با استفاده از روش های غیر دارویی مثل موارد زیر درمان شوند:

  • کاردرمانی: یک کاردرمانگر می‌تواند به شما نشان دهد که چگونه خانه‌ی خود را برای شرایط  بیمارایمن‌تر کنید و به شما رفتارهای مقابله‌ کننده با بیماری را آموزش می‌دهد. هدف از این کارها پیش‌گیری از تصادف‌هایی مانند افتادن، مدیریت رفتارها و آماد ه‌سازی فرد برای پیشرفت زوال عقل است.
  • اصلاح محیط: کاهش شلوغی و سروصدا در محیط پیرامون می‌تواند تمرکز و عملکرد را برای افراد مبتلا به این عارضه تسهیل کند. ممکن است نیاز باشد که اشیای خطرناک و آسیب زا مانند چاقو و سوییچ ماشین را مخفی کنید. سیستم‌های نظارتی می‌توانند در صورت پرسه زدن یا سرگردان شدن فرد مبتلا به دمانس به شما هشدار دهند.
  • ساده کردن امور: امور را به گام‌های ساده‌ تر تقسیم کرده و بر موفقیت تمرکز کنید، نه شکست. روال بخشیدن به امور به کاهش گیج شدن در افراد مبتلا به زوال عقل بسیار موثر و کمک کننده می باشد.